Ünlü ekonomistten ‘döviz kısıtlaması’ uyarısı: ‘Seçimden evvel…’

Posted by

Ekonomi uzmanı Atilla Yeşilada, iktisattaki mevcut durumu ve yarına dair öngörülerini paylaştı.

Sözcü’den Ruhat Mengi‘ye konuşan Yeşilada, Türkiye’de en büyük sorunun enflasyon değil, açlık ve sefalet olduğunu kaydetti.

Yeşilada, “Çok önemli bir fakirleşme yaşıyoruz. Toplumun esasen gevşeyen toplumsal bağlarını sarsan ve bence kış aylarında geniş çapta şiddet olaylarına neden olacak bir fakirleşme bu” dedi.

Yeşilada’nın sorulara verdiği cevaplardan kimileri şöyle oldu:

Merkez Bankası müdahale etmese şu anda dolar rahatlıkla 20, 22 liraya çıkar” diyorsunuz. Merkez Bankası devamlı milyar dolarlar satarak doların artması engelleniyor, 17-17,5 lira ortasında inip çıkıyor. MB’nin bozduracağı dövizler seçime ulaşana kadar yetecek mi?

Yetmez, kışı bile çıkarmaz, bu formda müdahaleye devam ederse Merkez Bankası havlu atar. Merkez Bankası’nın döviz artışına müdahale edebileceği döviz ölçüsü 30 milyar dolar, tahminen onun da biraz altına indi lakin yalnız piyasadan, Türkiye’de bireysellerden ve dövizleri çalınan şirketlerden gelen talep yok, bir yandan da mani olamadığınız dış açığı finanse edeceksiniz, artık mali sistemde bireylerin mevduatı dışında özel bölümde döviz bırakmadılar, hepsini emdi Merkez Bankası. Özel bölümün ne kadar kullanmadığı, yedek olarak biriktirdiği döviz varsa hepsi Merkez Bankası’na geçti, buna karşın elindeki kullanılabilir döviz ölçüsü artmıyor, daima bir kaçak var. O kaçak artık yaz aylarında turizm nedeniyle biraz daha ufak gözüküyor lakin turizm gelirleri Eylül’de bittiğinde ya da yeniden millet bir biçimde heyecana gelip bir siyasi hadiseden ötürü yahut dünyada olan bir olaydan ötürü dolara hamle ettiğinde Merkez Bankası’nın savunma çizgisi da çökecek ve biz bir sefer daha 21 Aralık 2021 gününe geri döneceğiz.

21 Aralık’ı hatırlarsak, o gün bu Kur Muhafazalı Mevduat icat edilmeseydi dolar 100 liraya da gidebilirdi, bunlar panik atakları, buralarda artık işin kıymeti, ederi, fiyatı kalmıyor, herkes ne değerine olursa olsun döviz elde etmek için kaygıyla saldırıyor, denize düşmüşsünüz can artık aramak için yanınızdakini itiyorsunuz o denli bir durum. Lakin dolar-TL 20’yi aştığında bireylerin de döviz mevduatlarına kısıtlama gelir, onların da döviz mevduatlarını istedikleri üzere çekip kullanmaları engellenir, krizi önlersiniz, onun yerine buhran ve itimat buhranı gelir.

“SEÇİMDEN EVVEL BUNLAR GERÇEKLEŞECEK, YÜZDE 99 EMİNİM”

Böyle bir kısıtlamaya çok da ihtimal verilmiyor üzere konuşuldu şimdiye kadar, yani ne kadar döviziniz olursa olsun “günde 1000 dolardan fazla çekemezsiniz” üzere bir yasak mı gelir?

Tabii gelebilir, niçin gelmesin. Öteki bir tahlil kalmadı artık, Merkez Bankası’nın dövize müdahale edeceği rezervi kalmadığı anlaşılırsa 1- Piyasalar panik halinde dolar almaya başlar, 2-Merkez Bankası’ndaki dövizler birebir vakitte bankalardaki döviz mevduatının da teminatı olduğu için bankalardan döviz çekmeye başlar, o vakit da dövizin nereye gideceğini hesaplayamazsınız, parabolik bir biçimde yükselmeye başlar. Bu Rusya’da oldu, 2 gün içinde dolar-ruble kuru 80’den 120’ye gitti, düşünün, yüzde 50 devalüasyon olmuş, orada merkez bankası devreye girip “bankadan muhakkak ölçüde nakit çekebilirsiniz, yurt dışına para çıkarmayı yasaklıyorum” dedi, Türkiye’de de bu işin öbür bir devası yok. O yüzden seçimden evvel bunlar gerçekleşecek, yüzde 99 eminim.

Enflasyon o kadar süratli artıyor ki artık kredi kartlarına ne kadar ödeyeceğimizi hesaplayamaz hale geldik, bu durumda sizin de bankada gereksiniminiz için tutmak zorunda olduğunuz TL ölçüsü daima, artıyor, bunu dövize geçmenin manası yok, bunu yapabilenler aslında çoktan kaçtılar.

2016 darbe teşebbüsünden bu yana çok büyük paralar kaçtı. Özel bankacılarla konuştum; on milyarlarca dolar yurt dışına nakledildi, o vakitten beri de bu aralıklı olarak devam ediyor. İsim vermeyeyim fakat kimileri paralarını kaçıramaz, prestiji olan, dev bir holdingin sahibi olan şahıslar Türkiye’deki paralarını kolay kolay yurt dışına çıkaramaz, hesap sorarlar. Saraydan bir telefon gelir, onlar mecburen tutuyor lakin kapalı zenginler, AKP’nin zenginleri hepsi kaçırdı paralarını yurt dışına.

YouTube konuşmanızda “Önümüzdeki aylarda 15-30 milyar dolara gereksinimimiz var, bunu da bulamayız” dediniz konuşmanızda, Cumhurbaşkanı’nın sırayla ziyaret ettiği Birleşik Arap Emirlikleri ve öbür ülkelerden alamazlar mı?

Söylediklerim seçimden evvel olabilir, dediğim üzere bütün bunları birbirine temaslı görmek lazım. Kimse bu parayı vermez. Bir de şunu karıştırıyoruz; Birleşik Arap Emirlikleri’nin şu anda bile ben Hazine’sinde 15 milyar dolar nakit olduğunu zannetmiyorum, BAE, Suudi Arabistan bunlar servetleri çok yüksek ülkeler fakat kimse nakit döviz yahut kendi para ünitesini bulundurmaz, bunlarla yatırım yapılır yahut yurt dışında FED’e emanet edilir, Avrupa Merkez Bankası da dahil cebinden 15 milyar dolar çıkarıp Türkiye’ye verebilecek kimse yok, o boyutta bir yatırım da olmaz. Almaya kalksalar Türkiye’de o boyutta satılacak mal yok şu anda.

İki nokta daha var; Bu noktada kimse Erdoğan’a yardım etmez artık, Erdoğan’ın siyasi mesleğinin seçimde sona ereceğini herkes biliyor. İkincisi, şu anda hiçbir Rus, Çin, Arap gelip de Türkiye’de bir mal, fabrika, toprak almaya kalkmaz, zira muhalefet çok açıkça vurguladı; “Yaptığınız bütün süreçleri yargıya taşıyarak yargı kontrolüne, Sayıştay kontrolüne açacağız, en ufak bir eksik görürsek malınıza el koyacağız” dedi. Münasebetiyle şu anda dışardan hiçbir formda, kimseden Erdoğan’a yardım etmek için, seçim kazanması için Türkiye’ye para girmez. Şunu açıklayayım; niçin bu ödemeler istikrarı, döviz biter olayı yaşanmaz, zira o noktaya gelmeden evvel Ankara’da bir dirhem stratejik akıl kaldıysa vatandaşın bankadaki döviz mevduatına kısıtlama koyacak, “çekemezsin” diyecekler ve o döviz mevduatı Türkiye’nin çok zorunlu ithalat gereksinimini karşılamak için kullanılacaktır, vadesi gelen dış borçların ödenmesinde kullanılacak.

3 ay evvel de “Dolarda sarsıntı olacak diyordunuz, 2 ay, bir ay evvel de dediniz. O sarsıntı oldu mu, yoksa daha büyüğünü bekliyor muyuz?

Ben “deprem olacak” dediğimde dolar 14,5 liraydı, artık bakıyorum dolar 17,50 olmuş, yüzde 20’den fazla paha kaybetmiş, daha zelzelenin ne kadar büyüğü beklenebilir ve bu olmaya devam edecek. Zira daima olarak doların yükselmesini engellemek için tıpkı yanlışları tekrarlıyoruz, siz daima olarak yanlış ilaç aldığınızda hastalığın güzelleşmesini beklenemez olağan ki.

“Türkiye’yi bu durumdan çıkaracak adam arıyoruz, kimi alana çıkarırsak bize gol çıkarır” demiştiniz, şu anda siz denetim ediyor olsanız alana sizi alsak bize iktisatta gol çıkarır mısınız?

Başta Sayın Erdoğan olduğu sürece, onu saha kenarında grubun koçu, antrenörü olarak görelim Ronaldo’yu da getirseniz gol mol çıkmaz, sebebi şu; gol attığında alandan alınacak, işte Naci Ağbal’ın ne eksiği vardı? Benim olmama gerek yok ki, iktisat diploması olan, master yapmış doktora yapmış biri sorunu çok rahatlıkla çözer. Türkiye’de çözülemeyecek, daha doğrusu çözülmesi çok vakit alacak kimi meseleler var, mesela eğitim sistemini bugün reforme etseniz 15 yıl sonra sonuç alırsınız, mesela insan kalitesi; bütün entelektüeller, profesörler, sanatkarlar, iş insanları yurt dışına kaçmış, bunlar vakit alır lakin kimi şeyleri de çok kolay düzeltebilirsiniz.

“Dolar kuru patlarsa AKP siyasetten silinir” demiştiniz, daha nasıl patlayacak, kaça çıkarsa silinir?

Şu anda siliniyor esasen, anketlerde yüzde 30’un altına indi ve kış aylarında bu daha da gerileyecek, ben bir günde silinmeyi kast ettim ve 2001 örneğini gösterdim, yani AKP diye bir siyasi varlık kalmaz, şayet bir kere daha bir kriz olursa bu kriz dövizin makul bir kura gelmesinden değil, onu engellemek için alınacak önlemlerle ortaya çıkar, sermaye denetimi gelirse, Türkiye dış borçlarını ödeyemediği için döviz çıkışlarını büsbütün yasaklarsa, bu tip senaryolarla. Şu anda vakti kestirmek güç, yıl sonunda doların 20-22 TL’ye varması gerçekleşirse varmadan evvel Merkez Bankası yahut Cumhurbaşkanlığı makamı sermaye denetimlerini harekete geçirir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.